Khe hở xupap là một bộ phận quan trọng trong xupap của động cơ ô tô. Để đảm bảo công suất vận hành của động cơ, cơ cấu phân phối khí thải cần có một khe hở nhất định. Việc điều chỉnh khe hở xupap sao cho thích hợp là rất quan trọng. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về khe hở xupap và 3 phương pháp điều chỉnh khe hở xupap hiệu quả.
Khe hở xupap là gì?
Khe hở xupap (hay còn gọi là khe hở nhiệt xupap) là khoảng cách giữa đầu cò mổ và đuôi xupap khi xupap đóng. Khe hở xupap được tạo ra bởi tất cả các chi tiết từ trục cam đến xupap khi xupap đóng. Một số động cơ có trục cam đặt trên nắp máy tác động trực tiếp và xupap, thì khe hở nhiệt là khoảng cách giữa cam và đuôi xupap. Đối với các động cơ này, ta thường điều chỉnh khe hở nhiệt bằng cách thay các đệm ở đuôi xupap.
Nếu không có khe hở xupap, khi động cơ làm việc, xupap sẽ bị giãn nở và không đóng kín vào ổ đỡ, làm giảm áp suất cuối kỳ nén và gây cháy, rỗ bề mặt tiếp xúc với bệ đỡ. Nếu khe hở nhiệt quá lớn, sẽ làm thay đổi thời điểm đóng mở của các xupap, dẫn đến giảm công suất của động cơ, tăng mức tiêu hao nhiên liệu và giảm tuổi thọ của động cơ. Vì vậy, việc kiểm tra và điều chỉnh khe hở nhiệt xupap thường xuyên là rất quan trọng.
Khe hở xupap là một chi tiết trong xupap
Tại sao cần phải điều chỉnh khe hở xupap động cơ?
Khi động cơ hoạt động, xupap tiếp xúc trực tiếp với khí cháy có nhiệt độ cao và áp suất lớn từ buồng đốt. Do đó, cần tạo ra một khe hở nhiệt để giải quyết tình trạng này. Khe hở nhiệt được tạo ra bởi khoảng trống nhỏ giữa đỉnh của xupap ô tô và các chi tiết khác tác động lên nó.
Sau một thời gian hoạt động, khe hở xupap có thể bị giãn ra hoặc hẹp đi. Nếu khe hở quá nhỏ, khi động cơ làm việc, xupap bị giãn nở làm cho không thể đóng kín được buồng đốt. Điều này làm giảm áp suất cuối kỳ nén và cũng có thể khiến cho xupap dễ bị cháy, rỗ bề mặt nấm. Ngược lại, nếu khe hở nhiệt quá lớn sẽ làm thay đổi thời điểm đóng mở của các xupap dẫn đến giảm công suất, tăng mức tiêu hao nhiên liệu và giảm tuổi thọ của động cơ. Vì vậy, việc điều chỉnh khe hở xupap thường xuyên là cực kỳ quan trọng để đảm bảo động cơ hoạt động ổn định.
Điều chỉnh khe hở xupap để đảm bảo động cơ hoạt động ổn định
Yêu cầu khi điều chỉnh khe hở xupap
Khi điều chỉnh khe hở xupap, bạn cần đáp ứng một số yêu cầu sau:
- Nắm bắt được chiều quay của động cơ.
- Xác định điểm chết trên.
- Nắm bắt phương pháp xác định các xupap cùng tên.
- Hiểu rõ cách bố trí cơ cấu và nhận biết vị trí điều chỉnh cơ cấu phân phối khí.
- Phải nắm bắt được số kỳ và thứ tự công tác của động cơ.
- Trị số khe hở cần điều chỉnh.
- Điều chỉnh khi động cơ đang nóng hay nguội.
Nắm bắt được chiều quay của động cơ khi điều chỉnh khe hở xupap
3 phương pháp điều chỉnh khe hở xupap
Phương pháp tổng quát
Phương pháp tổng quát dùng để hiệu chỉnh các loại động cơ có số xi lanh và cách bố trí khác nhau. Cụ thể:
- Bước 1: Quay trục khuỷu sao cho các xupap hút của xi lanh số 1 vừa đóng lại. Tiếp tục quay thêm một góc từ 90 đến 120 độ để piston số 1 nằm ở vùng lân cận điểm chết trên.
- Bước 2: Chọn căn lá có trị số đúng với yêu cầu của nhà chế tạo và điều chỉnh khe hở xupap hút và xả của xi lanh số 1.
- Bước 3: Dựa vào chiều quay, số xi lanh, số kỳ và thứ tự công tác của động cơ, điều chỉnh khe hở xupap của các xi lanh còn lại.
Phương pháp số 2
Phương pháp số 2 dựa vào các piston song hành để điều chỉnh xupap. Đối với động cơ có số lượng xi lanh lẻ, các piston hai bên cùng số xi lanh song hành với nhau. Để tìm các piston của các xi lanh song hành, cần thực hiện các bước sau:
- Bước 1: Vẽ một vòng tròn có bán kính bất kỳ.
- Bước 2: Phân chia vòng tròn thành nhiều phần bằng với số xi lanh của động cơ.
- Bước 3: Chọn chiều quay.
- Bước 4: Viết thứ tự công tác lên các phần dựa vào chiều quay.
- Bước 5: Đối xứng qua tâm để tìm các xi lanh song hành với nhau.
Phương pháp số 3
Phương pháp số 3 dùng để điều chỉnh khe hở xupap của động cơ khi động cơ đã nóng. Đây là phương pháp áp dụng khi không có số liệu cụ thể.
- Bước 1: Điều chỉnh sơ bộ tất cả các xupap của động cơ theo hướng dẫn.
- Bước 2: Cho động cơ chạy ở chế độ không tải khoảng 5 phút để nhiệt độ đạt mức bình thường.
- Bước 3: Cho động cơ chạy ở chế độ cầm chừng.
- Bước 4: Khi động cơ đang nổ, nới lỏng đai ốc hãm và vặn vít điều chỉnh đi ra cho tới khi nghe tiếng gõ của xupap.
- Bước 5: Vặn vít điều chỉnh ngược lại từ từ cho tới khi tiếng gõ vừa mất đi, sau đó siết chặt đai ốc hãm lại.
- Bước 6: Tiếp tục điều chỉnh các xupap còn lại của động cơ.
Hậu quả của việc điều chỉnh khe hở xupap không chính xác
Việc điều chỉnh khe hở xupap không chính xác có thể dẫn đến các hậu quả sau:
- Nếu khe hở của cơ cấu quá nhỏ: Xupap luôn ở trạng thái kẹt mở. Công suất động cơ giảm dần, hiệu suất động cơ giảm, khí chảy lọt qua kẽ hở của xupap và bệ làm cho chúng bị cháy. Đối với xupap hút, khí cháy đi ngược trở lại đường ống nạp, gây nhiệt độ chân không trong đường ống và phát sinh hiện tượng nổ ngược trở lại đường ống nạp.
- Nếu khe hở của cơ cấu quá lớn: Lượng khí nạp vào xi lanh giảm, khí cháy từ trong xi lanh thoát ra ngoài không hết. Bên cạnh đó, sự va đập của các chi tiết cũng tăng lên.
Hướng dẫn điều chỉnh khe hở xupap động cơ trên xe ô tô
Nguyên lý của việc điều chỉnh khe hở xupap là điều chỉnh lại khe hở giữa cò mổ với đỉnh, đảm bảo xupap dù đã giãn nở vẫn đóng kín buồng đốt động cơ. Trước khi thực hiện, cần chuẩn bị các dụng cụ như tay quay, tua vít, cờ lê và các tấm lá kim loại nhỏ (căn lá).
Điều chỉnh đơn chiếc
Điều chỉnh khe hở nhiệt xupap của từng xi lanh theo thứ tự nổ của động cơ ô tô. Quy trình thực hiện như sau:
- Bước 1: Xác định vị trí xupap nạp và xả.
- Bước 2: Quy trục khuỷu sao cho piston xi lanh số 1 ở điểm chết trên hoặc con đội quay tự do và đánh dấu điểm chết trên ở trên puly hoặc bánh đà. Ở thời điểm này, xupap của xi lanh số 1 đóng kín và tiến hành điều chỉnh khe hở nhiệt cho cả 2 xupap.
- Bước 3: Dùng cờ lê nới lỏng đai ốc vít điều chỉnh hoặc đai ốc hãm của con đội.
- Bước 4: Đo khe hở giữa đuôi xupap và đầu đòn mở (đối với xupap treo) hoặc đầu bu lông điều chỉnh con đội (đối với xupap đặt).
- Bước 5: Dùng tuốc nơ vít vặn vít điều chỉnh đầu đòn mở hoặc dùng cờ lê dẹt vặn bu lông, khi căn lá (căn lá có chiều dày thích hợp) nằm trong khe hở thì cảm thấy lực cản nhẹ, sau đó siết chặt đai ốc hãm.
- Bước 6: Giữ tuốc nơ vít hoặc bu lông điều chỉnh và dùng cờ lê vặn chặt đai ốc hãm. Chú ý không để vít hay bu lông xoay khi vặn đai ốc hãm.
- Bước 7: Đánh dấu trên bánh đà hoặc puly sao cho góc lệch công tác của các xi lanh theo thứ tự nổ của động cơ.
Điều chỉnh hàng loạt
Điều chỉnh hàng loạt là quay trục khuỷu 2 lần, vị trí của trục khuỷu ở 2 lần quay cách nhau 360 độ, tại mỗi vị trí của trục khuỷu có thể điều chỉnh được khe hở nhiệt của nhiều xupap trên nhiều xi lanh. Các bước tiến hành như sau:
- Bước 1: Quay trục khuỷu cho piston xi lanh số 1 ở điểm chết trên (vị trí của cơ cấu truyền lực và piston cách xa trục khuỷu nhất) hoặc con đội quay tự do và đánh dấu điểm chết trên ở trên thân máy.
- Bước 2: Quay trục khuỷu 360 độ so với vị trí số 1, điều chỉnh khe hở nhiệt của các xupap còn lại.
Thông qua những thông tin về khe hở xupap do Honda Ô tô Mỹ Đình cung cấp, hy vọng các bạn đã hiểu hơn về chức năng và tầm quan trọng của việc điều chỉnh chính xác khe hở xupap. Với các thắc mắc về các chi tiết và bộ phận của xe ô tô, hãy liên hệ ngay với Honda Ô tô Mỹ Đình để được tư vấn chi tiết.
Đại lý Honda Mỹ Đình: https://hondaotomydinh.vn/ Fanpage: Honda Ôtô Hà Nội - Mỹ Đình Youtube: Honda Ôtô Hà Nội - Mỹ Đình Hotline: 037 583 7979